Javakhk Music
Armenian English Russian

Գուսան Սուխանի, կենսագրական

Gusan Soukhani, biography
Гусан Сухани, биография

Բանաստեղծությունները | Lyrics (in Armenian) | Поэзия (на армянском)

Կենսագրությունը` Դ. Բագրատունի

Սուխանի, որը պարսկերեն նշանակում է գիտուն, բանիմաց, Աբել Չոլախյանի աշուղական անունն է։ Սուախանու մասին ոչ մի գրավոր տեղեկության չի պահպանվել, միայն կան աղոտ, կցկտուր տվյալներ և թուրքերեն հորինած երգեր։ 1924 թվականին տարեց մարդկանցից այդ երգերը գրի է առել աշուղի Հակոբ եղբոր թոռը՝ Պողոս Աբելյանը։ Դրանք այժմ պահվում են Ախալքալաքի գավառագիտական թանգարանում։ Սուխանին ծնվել է Էրզրումի Պալլի Մակիփ գյուղում 19-րդ դարի առաջին կեսերին, չքավոր գյուղացու ընտանիքում։ 1830 թվականի մասսայական գաղթի ժամանակ այս գյուղի բնակիչները գալիս են Ջավախք և բնակություն հաստատում Գումբուրդո գյուղում։

Սուխանին Պոլսում սովորել է նշանավոր աշուղների մոտ և երգեր է հորինել թուրքերեն ու պարսկերեն լեզուներով, հայերեն ոչ մի երգ չի գրել։ Աշուղը պատանի հասակում մայրենի լեզվով գրել - կարդալ է սովորել, ունեցել է իր երգերի դավթարը, որը, սակայն, չի պահպանվել։

Ավանդաբար մինչև մեր օրերը հասած տեղեկությունների համաձայն Սուխանին իր գերազանց ընդունակությունների և աշուղական բարձր արվեստի շնորհիվ եղել է պարսկական շահի պալատական երգիչներից մեկը։ Սուխանին հիմնականում ստեղծագործել է սիրային երգեր, սակայն սոցիալական անարդարությունները, ինչպես նաև ազգային հալածանքները նրան շատ են հուզել, և նա երգերի միջոցով բողոքի ձայն է բարձրացրել։ Աշուղը ամուրի կյանք է վարել, չի ամուսնացել։ Մահացել է Գումբուրդո գյուղում անցած դարի վերջերին։ Սույն ժողովածուում զետեղված է Ա. Կարապետյանի՝ թուրքերենից թարգմանած մի քանի երգ։

 

Top


English:

Gusan Soukhani

Biography written by D. Bagratouni

Soukhani, which means competent, experienced in Persian, is the ashough name of Abel Tcholakhyan. No written information has been maintained about Soukhani, there are only vague, jerky data and songs composed in Turkish, in 1924 the ashough’s grandson Hakob – Poghos Abelyan – wrote those songs by listening to old people’s singing. They are preserved at the Akhalkalak regional museum. Soukhani was born in the village of Palli Makip of Erzroum in the early 19th century, to a family of a poor peasant. During the mass migration of 1830 the dwellers of the village came to Javakhk and settled in the village of Gumburdo. In Polis Sukhano apprenticed to renowned ashoughs and composed songs in Turkish and Persian, he did not write a single song in Armenian. The ashough learned to write and read mother tongue in childhood, he had a copybook, where his songs were written; however, it has not been preserved.

Traditionally, according to the data that have reached nowadays, due to his excellent abilities and ashough high art Soukhani was a palace singer of a Persian Shah.

Soukhani mainly created love songs, however, social injustice, as well as national oppression touched him very much, and he protested against these phenomena with his songs.

Ashough was a bachelor, he was not married. He died at the village of Gumburdo late last century. A number of songs translated by A. Karapetian from Turkish are gathered in this collection.

Top


Russian:

Гусан Сиаи

Составитель биографии Д. Багратуни

Сухани, что в переводе с персидского означает «знающий», «сведущий», ашугское имя Чалахяна. Никаких письменных сведений о Сухани не сохранилось, есть только туманные, отрывочные данные и сочиненные на турецком языке песни. В 1924г. с уст пожилых людей эти песни записал Погос Абелян - внук брата ашуга Акопа. Сейчас они хранятся в Ахалкалакском краеведческом музее.

Сухани родился в деревне Палли Макип Эрзрума в первой половине XIX века в бедной крестьянской семье. Во время массового бегства 1830-го года жители этого села прибыли в Джавахк и обосновались в селе Гумбурдо. Сухани учился у знаменитых ашугов в Константинополе и сочинял песни на турецком и персидском языках, на армянском он не написал ни одной песни. В юном возрасте ашуг научился читать и писать на родном языке, у него была тетрадь с сочиненными песнями, которая, однако, не сохранилась.
Согласно дошедшим до наших дней сведениям, Сухани благодаря своим превосходным способностям и высокому ашугскому искусству был одним из придворных певцов персидского шаха.

Сухани сочинял в основном любовные песни, однако социальная несправедливость, а также гонения на национальной почве его очень волновали, и он с помощью песен поднимал голос протеста.

Ашуг вел холостяцкую жизнь, не был женат. Умер в деревне Гумбурдо в конце прошлого века.

В настоящем сборнике помещены несколько песен, переведенных с турецкого А. Карапетяном.

Top

 
 
Copyright © 2008 - Javakhk Songbook
Reproduction in full or in part is prohibited without reference to
JavakhkMusic.com